Theatermaker George van Houts:

200 miljoen mieren krijgen een olifant plat’

Door Ruud Kersten

Hij is niet cynisch, hij is niet wantrouwig, hij is niet boos. En toch maakte hij een voorstelling als Kom Plot. De kern daarvan is dat de aanslag op onder meer de Twin Towers in New York op 11 september 2001 door de Amerikaanse regering zelf is gearrangeerd. Theatermaker George van Houts (59). Hij wil dat zijn voorstelling volgend jaar uitmondt in een internationaal burgerinitiatief. Doel ervan: opening van een onderzoek naar de werkelijke gang van zaken op ‘Nine Eleven’. ,,Drieduizend mensen offeren om er 250 miljoen te redden is een strategische som.’’

Van Houts heeft afgelopen voorjaar een reeks van 35 try-outvoorstellingen in de kleinere zalen afgewerkt. In het voorjaar van 2018 volgt een kortere reeks in de theaters. Hij staat alleen op het toneel, drie uur lang. Wat hij doet is geen toneel, het is geen cabaret. Hij geeft college. Hij trekt zelf een vergelijking met het fenomeen Tedtalks: op het wereldwijde web zijn talloze korte colleges over uiteenlopende onderwerpen te vinden. ,,Ik geef in feite tien Tedtalks achter elkaar. Over Nine Eleven.’’

Interactief

Het is een interactieve avond. Publiek wordt bij aanvang van harte uitgenodigd zich ermee te bemoeien. En dat gebeurt! ,,Ik zeg van tevoren: Je mag mij altijd onderbreken. Als je meent dat het niet klopt of je vindt het gelul, leg het nog eens uit, dan kan dat. Dat blijkt heel goed te werken. Mensen zijn verbijsterd na afloop. Ook de cynici, veelal oudere blanke heren. In het begin krijg ik van hen altijd hevige tegenstand: zoiets doet de Amerikaanse regering niet, hoe kun je dat nou denken? Ik heb tweeëneenhalf jaar research hiervoor gedaan en ik heb er wel voor gezorgd dat zeker 95 procent van wat ik vertel, aantoonbaar waar is. Na drie uur klimmen de heren die de meeste tegenstand boden het toneel op. Ze willen alle boeken zien die ik bij me heb. Ze willen de links naar de documentaires op internet hebben.’’

De reacties van de mensen die naar hem komen luisteren bemoedigen hem. Dat kan hij bepaald niet zeggen van de ronduit afwerend en zelfs neerbuigende weerwoorden van deskundigen en de pers. ,,Iemand betichten van complot denken is tegenwoordig een heel erg veel gehanteerd wapen om mensen voor gek te verklaren. Meteen als je het stempel van samenzweringstheoreticus hebt gekregen word je niet meer serieus genomen, ligt je geloofwaardigheid te grabbel. Dat vind ik heel gevaarlijk want daardoor wordt een aantal grote onderwerpen niet meer behandeld door de serieuze pers. Die is als de dood om in het samenzweringskamp te worden getrokken.’’

Geldcreatie

Hij heeft eenzelfde ontwikkeling al eerder meegemaakt. In 2016 maakte hij met toneelgezelschap De Verleiders de voorstelling ‘Door de bank genomen’. Dat ging over geldcreatie. Niet de Staat heeft zoals het hoort de macht over de geldstromen maar de bankenwereld. Van Houts: ,,Dat is een onderwerp dat de serieuze pers niet of slechts summier aanpakt. Geldcreatie vinden ze heel erg complotdenkerig. Uiteindelijk hebben wij met De Verleiders die informatie wel gebracht en vervolgens bleek binnen een half jaar dat we het grootste gelijk van de wereld hadden.’’ De voorstelling leidde tot het burgerinitiatief ‘Ons Geld’, tot een debat in de Tweede Kamer en tot de opdracht van minister van financiën Jeroen Deijsselbloem aan de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid om onderzoek te doen. Van Houts: ,,Maar nog steeds willen de serieuze kranten er niet over schrijven. Omdat ze het in de hoek van het complotdenken vinden zitten. Dat vind ik heel kwalijk.’’

Van Houts weet dat ‘duizenden mensen, onder wie heel serieuze wetenschappers’, onderzoek doen naar de werkelijke toedracht van Nine Eleven. Die is, aldus Van Houts, een andere dan wat de Amerikaanse regering het volk wil doen geloven, namelijk dat de terreurorganisatie Al Qaida ervoor verantwoordelijk was. Het was de toenmalige regering zelf. ,,En daar zijn talloze bewijzen voor. Maar het wordt doodgezwegen door de serieuze pers. Ik vind dat levensgevaarlijk omdat we nu – als je het geopolitiek bekijkt – meegezogen worden in een soort wereldconflict. Er wordt een vijandbeeld geschapen. Want dat is na 9/11 aan de hand. De moslimwereld zou onze grote vijand zijn. Daar klopt niets van.’’

Grote vijand

Maar welk belang zou een regering hebben om een vals beeld in stand te houden? vraag je dan af. Van Houts heeft daarvoor wel een verklaring. ,,Het is een beproefd middel van degenen die aan de macht zijn, om de aandacht van zichzelf af te leiden. Een grote vijand van het volk zoeken zodat de grote leider het volk daartegen kan beschermen. Hitler deed dat ook. Tijdens de Koude Oorlog was onze grote vijand het communisme. Toen dat gevaar in 1989 wegviel moest er wereldwijd een nieuw vijandbeeld geschapen worden.’’

Het gekke is: volgens Van Houts kun je de mensen die verantwoordelijk zijn voor deze doctrine, er niet eens van betichten kwaadwillend te zijn. ,,Ik zeg niet dat ze uit zijn op de vernietiging van de aarde. Dit zijn mensen die opgevoed zijn met de idee dat een land altijd een vijand nodig heeft. Anders wordt het land slap en gaat het ten onder aan zijn eigen decadentie. Waar ieder mens een tegenkracht nodig heeft waartegen hij moet strijden, heeft ook een volk een tegenkracht nodig, menen die mensen. Dat is een bewuste politiek.’’

Cynisch

Hij is zich ervan bewust dat hij hier en wel heel cynische scenario schetst. ,,Het is afgrijselijk cynisch! Niet omdat die mensen schurken zijn. Dat zijn ze niet. Ze menen oprecht dat dit het goede is en dat je soms even vuile handen moet maken om het grote project te doen slagen. Dus 3000 mensen opofferen om er 250 miljoen te redden is in hun ogen een strategische som. Dat offer moet dan maar gebracht worden. En er zijn enorme financiële belangen mee gemoeid. Onrust en oorlog zijn heel winstgevend voor een bepaalde groep.’’

George van Houts heeft de afgelopen jaren met De Verleiders verschillende voorstellingen gemaakt waarin de bankenwereld, de farmaceutische industrie, en de vastgoedwereld werden gefileerd. Nu is Nine Eleven aan de beurt, maar daarmee houdt het niet op. De democratie zoals wij die kennen komt ook aan de beurt. Komend najaar spelen De Verleiders de voorstelling ‘Stem kwijt’. Van Houts: ,,De vraag komt aan de orde of de democratie nou de beste staatsvorm is. Is hij niet een beetje ouderwets geworden? Ik zie nu dat het volk er ontevreden van wordt. Het wordt je verkocht dat je invloed hebt door een keer in de vier jaar je stem uit te brengen. Maar die invloed heb je natuurlijk helemaal niet. Het is een wassen neus. Daarnaast is het een misverstand dat een democratie de dictatuur van de meerderheid is. In een beschaafde democratie houdt een meerderheid ongelooflijk veel rekening met alle minderheden. Dat gebeurt nu niet of onvoldoende.’’

Tafel van Honderd

Maar wat is de oplossing? Goeie vraag. De Amsterdamse theatermaker kent het antwoord daarop nog niet. ,,De Belgische cultuurhistoricus en schrijver David Van Reybrouck heeft het idee van de Tafel van Honderd gelanceerd. Je moet volgens zijn idee honderd willekeurige burgers bij elkaar zetten en dan een probleem in het midden gooien en laat hen er maar over gaan praten. Ook een heel interessant idee is om het land te laten besturen door burgers die bij loting zijn aangewezen, analoog aan de juryplicht die in Angelsaksische landen geldt. Dan word je vier jaar vrijgesteld om samen met andere burgers die door loting zin aangewezen, het land te gaan besturen. Tijdens de voorstelling gaan we al die aspecten belichten en met het publiek bespreken.’’

Wie Van Houts aanhoort zou zich kunnen voorstellen dat er uit die voorstelling ‘Stem kwijt’ iets heel anders groeit. Een politieke partij of beweging? Van Houts: ,,Dat wordt me heel vaak gevraagd. Een voorbeeld zou zijn de Vijf Sterrenbeweging van de komiek Beppe Grillo in Italië. Maar nee, ik wil toch de vrije kunstenaar blijven. Voor 90 procent blijf ik de kunstenaar die gewoon zijn voorstellingen maakt. Zodra je echt de politiek in gaat word je gewurgd en opgeslokt door dat systeem, onschadelijk gemaakt.’’ Onder aanvoering van anderen dan? ,,Ons bestel is al zo gefragmenteerd! Het stembiljet was al groter dan het stemhokje… Ik zou best mijn burgerplicht willen vervullen aan zo’n Tafel van Honderd. Of dat ik na loting vier jaar mijn burgerplicht moet vervullen in een raad die het land bestuurt, nou graag. Maar in het bestel als nu niet.’’

Optimistisch

Van Houts heeft al met al een hoop sores opgerakeld. Hij kan er niet mee zitten. ,,Ik blijf er heel optimistisch onder en ik schiet er ook heel vaak van in de lach. De absurditeit ervan zie ik ook. Ik word er helemaal niet neerslachtig van, of angstig. Als de wereld morgen vergaat plant ik vandaag nog een boom, om met Maarten Luther te spreken. Maar als je eenmaal iets weet als burger moet je ook helpen het bewustzijn bij de ander te vergroten. Criticasters zeggen dan: Wat denk je dan wat je met dat bewustzijn doet? Is het niet beter om ze onwetendheid te houden. Je kunt er toch niets aan veranderen. Je bent een mier die het tegen een olifant opneemt. Ik voel me soms een mier. Eén mier kan niets uitrichten tegen die olifant. Maar 200 miljoen mieren wel. Die kunnen een olifant plat krijgen.’’

KADER

Wie meer wil weten over de voorstellingen van George van Houts en De Verleiders kan terecht op www.bostheaterproducties.nl. Of kijk op www.georgevanhouts.nl, of op de Facebook-pagina van Van Houts.

Op www.onsgeld.nu kan men veel te weten komen over het financieel systeem. Van Houts: ,,Het financieel systeem zoals het nu in elkaar steekt, drijft heel veel mensen naar armoede. Ik vecht tegen dit systeem omdat het letterlijk alle energie en geld van onderop naar boven zuigt. Op onsgeld.nu staat het heel helder uitgelegd wat er mis is met het systeem en hoe het ook anders kan.’’